Hiriyaa Jaldeessaa Galgalli Hallayyaadha!

Baarentuu Gadaa Irraa

 

Ingiliizonni, Faransaayi, Portugaal, Ispeeyeenii fi koloneeffattoonni Awuroopaa bayyeen ennaa Afrikaa fi biyyoota kibba Ameerikaatti duulanii koloneeffataa  turanitti; biyya isaanitii waraana xiqqoo qabatanii biyyoota weeraran kana erga seenanaii booda saba tokko tokkorratti ijaaruun hidhachiisanii walirratti duulchisaa turan. Isa tokko hikkachiisuun isa biraaf meeshaa waraanaa kennuunis  wal ficciisiisaa ofii ammoo saamicha gaggeessaa turan. Giduuu saboota biyya tokkoo ykn ollaa walii jiru gidduutti holola sobaa facaasuun jibba uumaa, wal shakkisiisaa fi gargar qooduun bitaa turanis seenaan katabee dhalootaaf kaa’eera.

Koloneeffattoonni kun keessuumaa toftaa xiqqaa guddaarratti  kakaasuu, sabuma koneeffatan keessaa garaaf bultoota, warra samuu garaan gurgure, ykn kan afaan ingilzitiin(mercenary) jedhaman ofitti qabuun waraana  fi tika keessatti itti fayyadamuun akka lammii irraa dhalanne jedhan deebi’anii ajjeesan, dararanii fi saamanii saamsisan taasisaniiru. Wayyaaneen har’a ummata Oromoo  fixaa jirtu  tunis yakki ishiin OPDO ijaarun  raawwachaa turtee fi jirtus kanuma.

Ergamtoonni, garaaf bultoonni gabroonfattootaa kunneen akka seenaan katabee lafa kaa’eetti biyya baayyee keessatti gabroonfattootarra gara jaboo akka turan himama.  Ergamtoonni kun of jaalachiisuuf jecha ennaa lammii isaanii ajjeesan , ennaa  saba ollaa isaanii barootaaf waliin jiraatan weeranii qayee fi qabeenyarraa buqqisan biyyoota baayyee keessatti muldhateera. Gara jabinnii isaanii kolaneeffattoota yoo  caalu, xiqqumalleen naatoo namaa kan hin qabne, garaa guuttannaan abbaa fedhe, hidhuu, dararuu, saamuu fi ajjeessuun hojii isaaniiti. Ergamtoonni wayyaanee, jala deemanii har’a ummata Oromoo ficcisiisaa jiran OPDO fi fakkaattoonni isaaniis kanuma dalagaa jiru.

Garaaf bultoonni, ergamtoonni Akka OPDO lammiirra ofitti citan eessattuu, jaarraa kam keessattuu, saba kam keessattuu hamoo  fi badoodha, gara jaboo fi bor hin beeknee dha. Har’a nyaatanii bullaan kan bor-ifataanii dantaa isaanitii miti, akkuma yaa sangaa marga malee hallayyaa hin argine afoola jedhuu san  garaan gunnaan isaaniif kan isa caalu hin jiru,  hallayyaa kamuu ni bu’u. Ajjeesi jedhamnaan ni ajjeesu, hidhi jennaan akkasuma. Dararaanis isaaniif hojii ittiin beekamaniidha.OPDO fi ergamtoonni kanneen biroo Impaayeera itiyoophiyaa keessa jiranis wanti isaan waggootan 25n darbaniif wayyaanee jala fiiguun hojjechaa turanii fi jiran kanuma.

Wayyaaneen gaafa impaayeera itiyoophiyaa qawween weerartee qabattee kaaftee hojiin ishiin tokko jettee eegalte garaaf bultoota warra garaa malee sammuu hin qabne ofitti qabuudha. Sassaabdee ergamtoota godhachuu dha,  Dhaabooleen maqaa OPDO, DHDN,BADN,ESODN,GHDD,BGDD jedhaman dhimmi dhaabbataniif kanuma. Wayyaaneen  garaaf bultootaa fi ergamtoota erga haala kanaan walitti qabdee dhaaboota kana bixxiltee booda akkuma koloneeffattoonni Awuroopaa gochaa turan  bu’aa xixiqqoo bubuutuu jala qabdee garaaf bultoota kana ergachuudha.  Miseensoonni dhaaboolee kanaas  wayyaanee dura deemuun saba irraa dhalanne jedhan dararuu,hiidhuu, saamanii fi saamsiisuu akkasumas ajjeesuu gahummaan bahachaa turan ammas itti jiru. Keessuumaa dhaabni maqaa Oromootiin waamamu kan wayyaaneef hojii ergamtummaa raawwachaa jiru OPDO fi miseensonni isaa xiqqumalleen warra sammuu itti hin uumiin, warra garaan sammuu itti caale ta’uun yakki isaan wayyaanee waliin ta’uun waggoottan 25n darban keessumaa ammoo waggaa 2n as ummata Oromoorratti raawwataa turan akkaan suukanneessadha.

OPDOn Harree baattee hin dadhabne ta’anii wayyaanee tajaajiluu caalaayyuu yeroo baayyee wayyaanee biratti jaalatamuuf jecha ofumaafuu ta’e jedhanii ummata Oromoo hidhaa, saamaa, ajjeesaa fi biyyaa baqachiisaa turaniiru, ammalleen itti jiru.  warri kun yoo wayyaaneen waggoota 25n darbaniif Oromoo ajjeeftu, warra qawwee baatee jala fiigaa turee fi jiruudha, yoo darartu, yoo saamtus akkasuma fuundura fiiganii ilmaan Oromoo qabanii dabarsanii  keennaa turaniiru.

Keessumaa waggaa 2n as erga FXG sadarakaa olaanutti cehee wanti OPDOn ummata Oromoorratti raawwatte ergamtummaa ishii kan caalaatti saaxileedha.Yoo wayyaaneen AMBO, Haromaayaa, Naqamte, Gimbii, Arsii Magaalota hedduu keessatti,  Finfinnee fi naannwa finfinnee, Booranaa fi gujii, Walloo, Jimama, Iluu Abbaaoor  fi Baalee keessatti addabaabaayitti  barattoota harka duwwaa bahanii mirga uumaa fi dimookiraasii Oromoof falman fixxu;  wayyaanee deeggaranii ibsa baasuu malee lakkii sirrii miti hin jenne. Ummata ittiin of yaaman san cinaa hin ejjenne. Irreecharrattis haaluma walfakkaatuun yoo ajjeechaan jumlaa fi sukanneessaan sana fakkaatu ilmaan Oromoo irratti raawwatu OPDON asan jira hin jenne. Haacaaluu akka labsiin yeroo muddamaa labsamuuf wayyaanee jala kaatanii kadhachaa turan. Inumaawuu wayyaanee caalaa dallananii kan ajjeechaan sun sirriidha jedhanii morman isaan akka ta’e Oromoo mitii addunyaatu beeka.

Ergamtoonni  miseensoonni OPDO kun kan biraa haa hafuutii ergamtoonni akka isaanii kan “naannoo sumaalee Bulchaa jirra” jedhan yeroo ammaa kana  yoo waraana liyyuu hayil jedhamu ummata Oromoo Baha Oromiyaa fi kibba baha Oromiyaa jirutti duulchisanii yakkoota danuu hojjetan afaan ittiin dubbatan dhabanii callisanii ilaalaa turan, jiran. Garaaf Bultoonni ergamtoonni naannoo Sumaalee Bulchaa jirra jedhan kun waggoottan 25n darbaniif Duula ONLF balleessina jedhuun yakka meeqa akka saba irraa dhalanne jedhanirratti raawwatan addunyaatu quba qaba.

Ammammoo  kunoo ummata Oromoo daangaa isaanii jiraaturratti  liyyuu poolis ykn liyyuu hayil jedhamu itti duulchisanii ajjeechaa dararaa fi saamicha raawwachaa jiru.  Qayee fi qabeenyarraa godaansisaa jiru.

Egamtoonni weerartootaa kun akkuma warri Awurooppaa ennaa Afrikaa kolneeffatan saba tokko tokkorratti kaasanii isa tokko tokkoon hacuucaa turan san  warreen naannoo sumaalee bulchina jedhan garaaf bultoonni  kun  waraana liyyuu hayil jedhamu  ajajjaa fi deeggarsa

wayyaaneetiin ijaarame  fudhatanii   kunoo akkuma argaa fi dhagahaa

jirru ummata Oromoo ollaa isaanii barootaaf jiraachaa turee fi jiru, ummata gaaf rakkoo waliin dabrse, ummata akkuma isaanii hacuuccaa jala jiru  goolaa jiru. Kun ergamtummaa isaa hamaa fi duubni isaas hallayyaa ta’e; kan  waan ka’aniif ittiin fiixa baasu hindandeenye carraaqqii  bu’aa hin qabnee ta’uun eenyufuu ifaa dha.  Walumaa Galatti Akkuma “Hiriyaa Jaldeessaa Galagalli Hallayyaadha” jedhamu san Daandii Wayyaanee Duubni Qilee ykn Halayyaadha!  Kana Hubatanii yeroon Wayyaanee Biraa Hafuun Dansaadha!

Har’a ergamtichi Lammaa Magarsaa Ani bulchaa naannoo Oromiyaati, Oromiyaan dhaaba keenya OPDOn gaggeeffaa jirti, nuti Oromoof quuqamaadha jedhee yoo hololu dhagahaa jirra. Ummanni Oromoo garuu wayyaaneedhaan akkasumas warreen wayyaaneen ergattu kanneen akka Bulchiinsa naannoo Sumaaleetiin dhumaa jira. Ergamtichii fi garaaf bultichi Lammaa Magarsaa amma eessa jira?essa seene? Maaf gadi bahee wayyaanees ta’e ergamtoota akka isaa warra liyuu hayilii ummata Oromootti bobbaasee Oromoo fixaa fi saamaa jiru balaaleeffachuu ykn innis akkuma isaanii waraana bobbaasee ummata Oromoorraa roorroo qolachuu dide? Ykn dadhabe..?  Deebiin isaa salphaadha, innuu hojiin isaa, kan dhaabni inni keessa jiru OPDOn  wayyaaneedhaan bixxilameef ergamaa ta’ee Oromoo saamsisuu, dararsiisuu fi ajjeechisiisuufi. waan ta’eef  ni gammada malee gaddi itti dhagahamee Oromoon miidhame jedhee goftolii saatti afaan  guutee dubbatuuf hin jiru. Dandeettiis, mirgas itti hin qabu. Ummanni Oromoos Lammaa Magarsaas ta’e gutummaa miseensota OPDO irraa homaa hin eegu eegees hin beeku.

Ummanni Oromoo gutummaa Oromiyaa keessa jirus ta’e inni ala jiru mirga isaa ofiin kabachiifachuuf qabsoorra jira. FXG gaggeessaa jira.

Wayyaanees ta’ee ergamtoota akka bulchitoota naannoo sumaalee warra liyyuu hayilii ajaja wayyaaneetiin oromootti bobbaasan ofirraa qolachaa akkuma ture, funduraafis roorroo kamuu ni qolata. Itti jirasi. Kun jabaatee itti fufuu qaba. weerara naannoo sumaaleetiin itti dhufes Oromoon naannoo san jirus haa ta’u innii gutummaa Oromiyaa keessa jiru mirmatee jarreen kun adaba godhachuu qabu.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Blog at WordPress.com.

Up ↑

%d bloggers like this: